Nie tylko „Słoneczniki” Van Gogha: najsłynniejsze obrazy kwiatów w historii sztuki
Kwiaty przemijają, ale sztuka, która je przedstawia, może przetrwać całe stulecia. Najlepszym dowodem są dzieła Ambrosiusa Bosschaerta Starszego, które podziwiamy już od ponad 400 lat. O ich ponadczasowości decydują mistrzowskie wykonanie oraz ogromny wpływ, jaki wywarły na świat sztuki.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł kwiatowych są dla nas „Słoneczniki” Vincenta van Gogha. W rzeczywistości nie jest to jednak jeden obraz, lecz cała seria – podobnie jak w przypadku wielu najwybitniejszych dzieł w historii sztuki.
„Nenufary” / "Water Lilies", Claude Monet (1897–1926)
Ogród Moneta w Giverny stał się tłem dla słynnego cyklu „Nenufary”, który artysta tworzył przez wiele dekad.
Na tych obrazach wyraźne formy kwiatów rozpływają się w odbiciach na powierzchni wody. Tafla stawu staje się lustrem nieba i roślinności, a w wielu pracach zupełnie brakuje linii horyzontu. Światło sugerują charakterystyczne, urywane pociągnięcia pędzla w odcieniach fioletu, zieleni i różu.
W późniejszych dziełach Moneta można zauważyć coraz silniejsze dążenie ku abstrakcji, podczas gdy wcześniejsze „Nenufary” pozostają bardziej impresjonistyczne. Do późnego okresu twórczości należą monumentalne panele określane jako „Wielkie dekoracje”, powstające w latach 1914–1926.
„Czerwona kanna”, Georgia O’Keeffe (ok. 1924)
Na początku lat 20. XX wieku Georgia O’Keeffe stworzyła całą serię obrazów przedstawiających kwiaty. Najbardziej znana praca z 1924 roku niemal całkowicie wypełnia kadr powiększonym kwiatem, pozwalając przyjrzeć się z bliska płatkom, ich kształtom i kolorom.
Jeśli obrazy Moneta przypominają lustro, dzieło O’Keeffe działa raczej jak obiektyw. „Czerwona kanna” przyciąga wzrok i powiększa formę kwiatu do tego stopnia, że zaczyna ona przypominać abstrakcję.
Takie zbliżenie było wówczas nowatorskie. Artystka zachęcała odbiorców, aby zatrzymali się na dłużej, uważnie przyjrzeli formie i dostrzegli struktury ukryte w kolorach.
Zobacz obraz na stronie www.georgiaokeeffe.net
„Róże i lilie”, Henri Fantin-Latour (1888)
Twórczość Henriego Fantin-Latoura jest niezwykle dosłowna. Artysta malował to, co widział, bez odchodzenia od realizmu i bez abstrakcyjnych przekształceń.
Na obrazie lilie umieszczono w prostym, wysokim wazonie, a róże w znacznie mniejszym naczyniu. Dzięki temu kompozycja zyskuje wysokość, wyróżniając się na spokojnym, dość oszczędnym tle.
W czasach, gdy impresjoniści coraz wyraźniej odchodzili od realizmu, Fantin-Latour pozostał wierny swojej stylistyce, tworząc „Róże i lilie”.
Miękkie, równomierne światło nadaje kwiatom wrażenie idealnego bezruchu. Lilie górują nad kompozycją, a poniżej nich rozkwitają delikatne różowe róże.
„Kwitnący migdałowiec”, Vincent van Gogh (1890)
„Kwitnący migdałowiec” to jedno z najbardziej lubianych dzieł Vincenta van Gogha i piękna celebracja nowego życia. Artysta namalował obraz w prezencie dla swojego brata Theo i jego żony Jo z okazji narodzin ich syna, któremu nadano imię Vincent.
Delikatne białe kwiaty migdałowca na tle intensywnie błękitnego nieba symbolizują nadzieję, odrodzenie i nowy początek. Migdałowce należą bowiem do pierwszych drzew zakwitających wiosną.
Inspiracja japońskimi drzeworytami widoczna jest w mocnych konturach i prostej kompozycji. Dzięki temu „Kwitnący migdałowiec” pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych kwiatowych arcydzieł Van Gogha.
Zobacz obraz na stronie Muzeum Van Gogha: https://www.vangoghmuseum.nl
„Amarylis”, Piet Mondrian (1910)
Mondrian tworzył obrazy kwiatowe na długo przed powstaniem swoich słynnych abstrakcyjnych kompozycji z prostokątów i linii.
„Amarylis” wyróżnia się uproszczoną formą, sprowadzoną do kilku wyraźnych kształtów umieszczonych na błękitnym tle.
Niebieskie tło doskonale podkreśla czerwień kwiatów, a jednocześnie tworzy wyrazisty kontrast z jasnoniebiesko-zielonkawą łodygą umieszczoną w szklanym wazonie.
Zobacz obraz w kolekcji MoMA
„Kwiaty w szklanym wazonie”, Ambrosius Bosschaert Starszy (1614)
Ambrosius Bosschaert Starszy stworzył w swojej karierze wiele niezwykłych obrazów kwiatowych. Jego tulipany, róże i irysy są znane na całym świecie.
W obrazie „Kwiaty w szklanym wazonie” artysta zrezygnował z jasnego tła na rzecz ciemniejszej, bardziej nastrojowej kompozycji.
Największe wrażenie robi niezwykły realizm dzieła. Jasne róże, żółte i białe narcyzy oraz pojedyncza żółta chryzantema wyglądają niemal jak żywe.
Ciemne tło jest mistrzowskim zabiegiem, który wysuwa kwiaty na pierwszy plan, tworzy dla nich ramę i skupia całą uwagę w centrum obrazu.
Przeczytaj również nasze artykuły o znaczeniu kwiatów, jeśli interesuje Cię symbolika poszczególnych gatunków.
Zobacz obraz w The National Gallery
„Ogród wiejski”, Gustav Klimt (1907)
Klimt namalował to dzieło podczas letnich pobytów nad jeziorem Attersee na austriackiej prowincji.
Na obrazie „Ogród wiejski” nie ma ani nieba, ani linii horyzontu. Całą przestrzeń wypełnia mnogość kolorowych kwiatów, przypominających naturalnie rozrastającą się łąkę lub ogród.
Przy bliższym spojrzeniu łatwo zauważyć fascynację Klimta kwiatami. Rośliny są rozmieszczone niezwykle gęsto, a kompozycja ma tak wiele warstw, że można oglądać ją godzinami i wciąż odkrywać nowe szczegóły.
Zobacz obraz na stronie www.gustav-klimt.com
„Flowers”, Andy Warhol (1964–1965)
Andy Warhol wykorzystał fotografię kwiatów hibiskusa autorstwa Patricii Caulfield i przekształcił ją w sitodruk, tworząc słynną serię „Flowers”.
Ten sam motyw powtarzał wielokrotnie, zmieniając jedynie zestawienia kolorystyczne.
Dzieło zwraca uwagę, ponieważ pozornie odchodzi od typowej dla Warhola tematyki konsumpcjonizmu, znanej chociażby z serii puszek zupy Campbell’s.
Jednocześnie artysta pozbawił kwiaty ich naturalności. Przepuścił je przez mechaniczny proces reprodukcji, zamieniając je bardziej w produkt niż portret natury.
Zobacz obraz w THE MET
„Bzy w oknie”, Mary Cassatt (ok. 1880–1883)
Mary Cassatt należała do kręgu impresjonistów, ale stosunkowo rzadko malowała martwe natury. „Bzy w oknie” to jedno z wyjątków, a być może także jedno z jej najlepszych dzieł.
Obraz przedstawia bukiet bzów ustawiony w zatłoczonej szklarni.
Sceneria jest nietypowa, ponieważ większość martwych natur kwiatowych ukazuje bukiety we wnętrzach. Sam temat również odbiega od najczęstszych zainteresowań Cassatt, która zwykle przedstawiała matki z dziećmi oraz kobiety w codziennych sytuacjach.
Obraz skupiony wyłącznie na kwiatach jest więc w jej dorobku prawdziwą rzadkością.
Zobacz obraz w THE MET
„Róża medytacyjna”, Salvador Dalí (1958)
Naszą listę słynnych obrazów zamyka nieco osobliwe dzieło Salvadora Dalego.
Pojedyncza czerwona róża unosi się w powietrzu, bez łodygi, jakby została rzucona i zatrzymała się na tle nieba. Pod nią rozciąga się płaski krajobraz, a daleko w dole stoją dwie niewielkie postacie.
Jeśli masz wrażenie, że proporcje tego obrazu nie mają sensu, masz rację – i właśnie o to chodzi. Surrealistyczne dzieła Dalego mają zadawać pytania i burzyć naturalny porządek.
Róża pozostaje różą, a niebo niebem, ale cała scena nie podlega zasadom rzeczywistości.
Zobacz obraz na stronie https://www.dalipaintings.com
Który obraz kwiatowy podoba Ci się najbardziej?
Abstrakcja czy realizm? Impresjonizm, a może coś pomiędzy? Nasza lista obejmuje wiele różnych stylów i nie trzeba ograniczać się tylko do jednego ulubionego dzieła.
Naszym wyborem jest „Amarylis” Pieta Mondriana ze względu na efektowne zestawienie czerwieni i błękitu. Mondrian chętniej malował pojedyncze kwiaty niż całe bukiety.
Jeśli jednak najbardziej podobają Ci się bogate kompozycje kwiatowe, warto wybrać „Kwiaty w szklanym wazonie” Ambrosiusa Bosschaerta Starszego.